Założenie jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce jest bezpłatne i można je przeprowadzić online przez portal Biznes.gov.pl. Wypełniasz wniosek CEIDG-1, wybierasz kody PKD oraz formę opodatkowania, a następnie podpisujesz dokument Profilem Zaufanym, e-dowodem lub podpisem kwalifikowanym.
Czy musisz rejestrować firmę?
Nie zawsze. Jeśli dopiero testujesz pomysł i osiągasz niewielkie przychody, możesz prowadzić działalność nierejestrowaną. Nie wymaga ona wpisu do CEIDG, ale trzeba spełnić kilka warunków:
- przychód należny nie przekracza w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku,
- nie prowadzisz działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej,
- nie wykonujesz działalności regulowanej wymagającej koncesji, zezwolenia lub wpisu do rejestru,
- nie prowadziłeś działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy.
Limit dotyczy przychodu, a nie dochodu. Po jego przekroczeniu działalność staje się działalnością gospodarczą i masz 7 dni na złożenie wniosku do CEIDG. Działalność nierejestrowana nadal wiąże się z ewidencją sprzedaży, rozliczeniem dochodu w PIT oraz przestrzeganiem praw konsumenta.
Jak założyć firmę krok po kroku?
Rejestracja JDG odbywa się przez wniosek CEIDG-1. Przygotuj wcześniej dane i decyzje potrzebne do jego wypełnienia:
- Wybierz nazwę firmy – nazwa JDG musi zawierać twoje imię i nazwisko w mianowniku. Możesz dodać opis działalności, pseudonim lub nazwę marketingową, na przykład „Jan Kowalski Usługi remontowe”. Jedna osoba może mieć tylko jeden wpis w CEIDG, ale w jego ramach może prowadzić różne rodzaje działalności.
- Ustal kody PKD – wybierz jeden kod główny, najlepiej odpowiadający działalności, która ma przynosić największe przychody, oraz kody dodatkowe opisujące pozostałe usługi lub towary. Nietrafione kody są częstym błędem, dlatego skorzystaj z wyszukiwarki PKD dostępnej na Biznes.gov.pl.
- Przygotuj adresy – adres do doręczeń służy do odbioru papierowej korespondencji urzędowej, a adres stałego miejsca wykonywania działalności wskazuje lokalizację biura, sklepu, warsztatu lub innego stałego miejsca pracy. Adresy mogą być takie same, ale nie muszą. Jeśli pracujesz wyłącznie u klientów, możesz zaznaczyć brak stałego miejsca wykonywania działalności.
- Załóż adres e-Doręczeń – nowy przedsiębiorca zakłada elektroniczną skrzynkę do korespondencji z podmiotami publicznymi. To odrębny kanał komunikacji, niezależny od adresu do doręczeń. Skrzynkę trzeba regularnie sprawdzać, ponieważ pisma doręczone tą drogą mogą wywoływać skutki prawne.
- Wskaż datę rozpoczęcia działalności – może to być dzień złożenia wniosku albo późniejsza data. Od wskazanego dnia powstają obowiązki podatkowe i składkowe.
- Wybierz formę opodatkowania – do wyboru masz skalę podatkową, podatek liniowy albo ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Jeśli nie wybierzesz innej opcji, zastosowanie ma skala podatkowa.
- Określ informacje dotyczące ZUS lub KRUS – kreator wniosku dobierze dokumenty na podstawie podanych odpowiedzi. CEIDG przekazuje dane do właściwych instytucji, ale nie zastępuje zgłoszenia do ubezpieczeń.
- Podpisz i wyślij wniosek – możesz użyć Profilu Zaufanego, e-dowodu albo podpisu kwalifikowanego. Rejestracja w CEIDG jest bezpłatna, a poprawny wniosek pozwala rozpocząć działalność od wskazanej daty.
Przed wysłaniem sprawdź, czy zgłaszany adres rzeczywiście możesz używać. Tytułem prawnym może być między innymi własność, najem, dzierżawa lub użyczenie. Nie wpisuj adresu lokalu, do którego nie masz takiego prawa.
Jaką formę opodatkowania wybrać?
Wybór zależy przede wszystkim od poziomu kosztów, rodzaju usług, wysokości dochodu i możliwości korzystania z ulg. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:
| Forma opodatkowania | Podstawa | Stawka | Kiedy wybrać? |
|---|---|---|---|
| Skala podatkowa | Dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty | 12% do 120 000 zł podstawy i 32% od nadwyżki | Gdy ponosisz koszty, chcesz korzystać z kwoty wolnej, ulg lub wspólnego rozliczenia z małżonkiem |
| Podatek liniowy | Dochód | 19% | Przy wyższych dochodach, gdy stała stawka jest korzystniejsza niż skala |
| Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | Przychód, bez pomniejszania o koszty | Stawka zależna od rodzaju działalności, od 2% do 17% | Gdy koszty są niewielkie, a wykonywane czynności podlegają korzystnej stawce |
Na skali i podatku liniowym rozliczasz dochód, więc koszty mogą obniżyć podstawę opodatkowania. Przy ryczałcie koszty nie pomniejszają podatku, ale rozliczenie bywa prostsze. Przy wysokich przychodach lub nietypowej działalności wybór dobrze skonsultować z księgowym albo doradcą podatkowym.
Co trzeba zrobić po rejestracji w CEIDG?
Wniosek CEIDG-1 przekazuje dane do urzędu skarbowego, GUS i ZUS. Jeśli nie masz jeszcze NIP-u lub REGON-u, numery są nadawane w ramach tej procedury. Nie oznacza to jednak, że wszystkie obowiązki wobec ZUS wykonują się bez twojego udziału.
W ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności musisz zgłosić się do ubezpieczeń na właściwym formularzu:
- ZUS ZUA – gdy podlegasz ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu,
- ZUS ZZA – gdy zgłaszasz się tylko do ubezpieczenia zdrowotnego.
- Ulga na start – przy spełnieniu warunków zwalnia z opłacania składek społecznych przez maksymalnie 6 miesięcy, ale nie obejmuje składki zdrowotnej.
- Preferencyjne składki – po uldze na start mogą przez 24 miesiące obniżyć podstawę składek społecznych, jeśli spełniasz wymagania.
Sprawdź też, czy musisz zarejestrować się jako podatnik VAT. Zwolnienie podmiotowe ma limit sprzedaży określony w przepisach, a niektóre towary i usługi wymagają rejestracji niezależnie od obrotu. Zgłoszenia dokonuje się na formularzu VAT-R.
Osobne konto firmowe nie jest bezwzględnie wymagane w każdej JDG. Rachunek firmowy jest jednak potrzebny między innymi przy transakcjach między przedsiębiorcami przekraczających jednorazowo 15 000 zł, korzystaniu z mechanizmu podzielonej płatności oraz w sytuacjach związanych z białą listą podatników VAT.
Checklista przed wysłaniem wniosku
Przed podpisaniem CEIDG-1 sprawdź, czy masz przygotowane:
- Profil Zaufany, e-dowód albo podpis kwalifikowany,
- nazwę firmy zawierającą imię i nazwisko,
- główny i dodatkowe kody PKD,
- adres do doręczeń, adres wykonywania działalności oraz dane do e-Doręczeń,
- datę rozpoczęcia działalności i wybraną formę opodatkowania,
- decyzję dotyczącą zgłoszenia do ZUS oraz ewentualnego VAT,
- sprawdzone wymogi branżowe, takie jak zezwolenie, licencja, koncesja lub kasa fiskalna.
Po wysłaniu wniosku zachowaj potwierdzenie i pilnuj terminu zgłoszenia do ubezpieczeń. To najczęściej pomijany etap, mimo że sam wpis do CEIDG nie określa jeszcze, czy składasz ZUS ZUA, czy ZUS ZZA.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady księgowej, podatkowej ani prawnej. Przed wyborem formy opodatkowania i zakresu ubezpieczeń sprawdź aktualne przepisy lub skonsultuj się ze specjalistą.